Хьисапаш гулдаро дуккха хьисапаш диц ца даранна маца гӀо до?

Хьалхарчу шиъ мисалехь тобанашка гулдар кхетамбалийта дӀаделла, хьажам боцуш. КхоалгӀа мисал интенсивни Ӏамал дина оригинальни хьал ду. Иштта Ӏамал диначу стагана бега хьалхенан ханаш а, аьттошца дӀахьедаран тобанаш а пайда эцар. Кхин а, хьажамехь, материал къоссача (согласни белганашка), Ӏамал аьттошца дӀа ца йоьллу хилар билгалдаьккхина. Иза цифрашца дина хьажам хьажа маьӀна долу хӀума ду. Ericsson et al., 1980

ХӀун ду чанк?

Чанк — хьажамехь цхьана декъанна хеташ йолу единица ю; цхьана хьажараллин белгаш долу хьажам болуш хила деза ца ду. Цун пайда, Ӏамалхочунна хьалха хӀун хаьара а, тӀехь-тӀехь долу хьисапаш маца гулдина а хиларх лаьцна ду. Miller-н кодировка хувцаран таллам а, Mathy а, Feldman а компресси хьакъехь дина болх а, структура хийцалуш хилча хьалхарчу белгашкахь йолу хьисапаш хилашца муха хила йиш йолуш хилар гойту. Miller, 1956 Mathy et al., 2012

Cowan-н куьцаллин кӀезиг хьалхе йолу хьисам, Ӏамал а, дуккха хьалхе Ӏамийна хаамаш а къобал ца даран шартех лаьцна ду. ТӀехь-тӀехь цифран куьйгалла долчу ойланан хьалхе долчу Ӏамоьлгахь, маьӀна долу тобанаш лелош волу адам историца билгалдаьккхина долчу шартехь хилла ца ву. Ши хьажам доьзна хила деза ца ду, хӀунда аьлча цара декъанаш а, пайда эцаран амалш а цхьана тайпана дац. Cowan, 2001

Гулдар юкъара дӀахьедар дуй?

Материал дӀахьедаро цунна хьан хьалха лела йиш йо; гулдаро цун хьажамаш муха кхолла а, кхетамболийта а хилар хувцадо. Цара цхьаьна пайда эца йиш ю, амма цара цхьа амал йоцу. Ойланан хьалхенан теори юкъара хьалхе дӀахьедар, кхин контрольни амалш, аьххье дуккха хьалхе йолчу хаамашан куьц а декъало. Baddeley, 2012

Мухха йоккха хувцаллар хьала аьтто буьйцу?

7-79 хьал — цхьана стагана дика Ӏамал дина, дуккха къахьегам барна хила долу хьал ду; иза йоккха программа хиларна урхаллин амалан юкъара хьалхе а, массо вукхунна Ӏамоьлга хиларан график а дац. Ӏамийна организаци дика хилча амалан балл дуккха хувцалуш хилар гойту, амма цхьана стаган хьалхе муха йоккха хьажам хила деза хьакъехь прогноз дан тӀехь аьтто кӀезиг бу. Дуккха юкъара кхечу хӀуманашка ца кхача хилар рекордалла ца маьӀна ду. Ericsson et al., 1980

Йукъара чоп дина хьажам баллаш а, хьажам техаран къайла аьттошца хийцалуш ду. Аудиоца дина доккха хьажамехь, цхьана стаганашкахь кхачам болчу максимальни хьажам а, традиционни хьажам а кхечу-кхечу юкъаралла хьалхе хилла. Тактика дика я ца хьажа, презентаци а, балл даран правилош а цхьа тайпана хила деза. Цхьана хьалхенан максимальни аьтто а, кхечу тайпана хьажамца дина базови балл а цхьаьна къасто ма деза. Woods et al., 2010

ХӀун хьажа йиш ю?

Юкъара хьажам дарна, цифраш гулло йиш юй хьажа, цхьана тайпанан хьалхенашкахь цхьа стратегия лелой, кхин амал Ӏамича хувцаллар язде. Компресси хьакъехь дина болх структурана маьӀна хилар къобалдо; амма массо а адамна йоккха тобанан размер яккха а, цхьана мнемоникацара массо тӀехь-тӀехь долчу хьисапашна гӀо хир ду а ца къобалдо. Mathy et al., 2012

Стратеги Ӏамийна мисала хьалха а кхечу материалехь пайда йо хьажа, цунна Ӏамийна боцу материал лелайе. Хьажам методашца къастаран болх хьажамаш къастош болчу хӀуманашца процедур цхьаьна хиларна маьӀна хилар билгалдо. Ӏамийна Ӏамал пайда йо, амма цунна цхьаьна долу Ӏамал хӀотто деза, массо куьйгаллин хьалхенан кхоллараллин куьц хиларна ца хьотто. Conway et al., 2005

ТӀаьхьа, чанк гулдина цифран баллах n-back даражаца я IQ-ца кхеташ юкъараллин аьтто йолу хувцаллар яц. Хьажам а, n-back а цхьаца ойланан хьалхе хьалха кхеташ хилча а, цара цхьа амал ца даран хьакъехь мета-таллам гойту. Redick et al., 2013