Хьалха долу далилш а, хьисапаш а
| Хаттар | Талламашна тӀехь йолу жоьп | МаьӀна |
|---|---|---|
| Жоп дала ханан хьалхе муьлхха пайда дуй? | Миллисекундашца билгал йолу хьалхе йоцу | Задачаш а, декъашхой а хиламашка хила йиш ю |
| Йоккхачу обзорехь муьлха диапазон гойту? | Йоккха хьисапца 40–300 mg | Талламашка хьажийна йоккхе-мелла дозаш, рецепт дац |
| ТӀаьхьа йогӀу сийлахь хилам хӀун ду? | Метанализаехь, йоккха хьисапца, сийлахь хан 45 минутца лахйина | Кофеинан хилла-хилла протоколашка тӀехь жамъдина хилам |
Болхаран пайдах лаьцна йоккха обзорехь сиха хилар, ларлуш хилар а, тӀехьахь хилар а хьалха хилла долу пайда, амма дицдар а, йоккха ойланан гӀуллакхаш а дӀаьххье хиламашка къастийна. Тезза жоп дала иза, ойланан массо а бохуш гӀуллакхаш йовзарна ма-дарра пайда хилла бохург дац. Ларлуш хиларна лаьцна обзоре а хилла-хилла задачаш, Ӏадаташка тӀехь хэрэглелла хилар а, чӀогӀа доьзна хилар а талламаш дина. McLellan et al., 2016 Einöther et al., 2012
Хьалхарчу хиламна тӀехь дӀаьххье хӀунда хетар ду
Сийлахь хилар дицдалар а, гӀоле дӀайолуш хилар а цхьа хиламаш дац. Сийлахь хан кӀезиг даран талламашка ларлуш хиларна кхетамаш дӀаьххье дӀахӀоттийна; массо сийлахь хилар дицдаларна метанализаехь ойланан хилла-хилла зонах къастийна, хӀораш цхьана тайпана йовзаш яц. Сийлахь хиларан хьалхе стимуляторна пайда хилар, сийлахь хиллачу стагана а иштта пайда хилар ду бохург ца хуьлу. Van Dongen et al., 2003 Lim et al., 2010
Ларлуш хиларан результаташ а къастийна ду. Лабораторехь дика хьажар, жоп дала сиха хилар а, болх дӀахьош сиха хилар а хьажийна йиш ю; жима кхолларалло жамӀан хьалхе йолу а, массо хиларна йолу а жоп хьажийна йиш ю. Basner а Dinges а гойту — жамӀан хилар хӀун хилар психомотор ларлуш хиларан тестан сийлахь хиларан цаӀан чӀогӀалле йовзийту. Basner et al., 2011
Доза йоккха хиларо жамӀа дика дий?
Ларлуш хиларна лаьцна обзоре дозан бахьана долчу къастамашна а, Ӏадат долу хэрэглелле а тӀехь тӀехь кхетамаш бен йоцу хилар билгалдина. Хилла-хилла эксперименташка бенефиташ хилар, хьайн лахарна тӀехь долу жамӀа хир хӀун я дозан тӀаьхье хьалаяккха далил дац. ТӀаккха а, талламашца возраст, жоп, кхетам хьажарна браузеран тестан дозан таблица а гойтуш дац. Einöther et al., 2012
ХӀунда хуьлу?
Сийлахь ханан хьалхе дӀадаьллачу хиламна а хьажар деза
Gardiner а цуьнан коллегаш а сийлахь хиларан метанализаехь кофеинаца дӀаяьлла сийлахь хан йоккха хьисапца 45 минут дӀахӀоттийна. Дозаш, ханаш а, декъашхой а къастийна болу хилар жамъдина, дешна орто гӀуллакхашна тӀехь жамъдина хьалха йогӀу маьӀна цхьа стагана и хьал дийца дац. Иза гойту хӀунда сиха хиларан хьалхе долу пайда, тӀаьхьа йогӀу сийлахь хан йолу хиламна а йиш йоцуш хьажар деза. Gardiner et al., 2023
Плацебоца къастийна талламехь 400 mg кӀоштехь, кӀоштехь 3 сахьт хьалха, я кӀоштехь 6 сахьт хьалха деллачу кофеина сийлахь хилар дицдина. Иза йоккха эксперименташна доз ю, кхачан дозан гӀо яц. 6 сахьтан жамӀ а массоьрна изза хилам хир дац бохуш дӀа дӀаяздар ца деза. Drake et al., 2013
Хьайн цхьа къастамаш санна хиларо маьӀна муьлха бахьана гойту?
Кофе хьоьжуш цхьа дика хилар хьалха кхетам, Ӏамал, хиламашна долу нормал къастам, дийнахьан хан а, кофеинаца йохалла а цхьаьна лелош ду. Ларлуш хиларна лаьцна обзоре къастийна талламаш хӀунда хьалха хилар: къастамаш йоцуш хийцаллин хьалха-тӀаьхьа кхолларалло дору тесто диларан таъсир ларйина ца ло. Хьайн ма-дика хиларан хиламаш чӀагӀийна дӀахӀитторо и къастам а кӀезиг дика хуьлу. Einöther et al., 2012
Кофеин юкъара хэрэглеш хьайна хиларна, йоккха хиларни сийлахь хиларан хьалца йоккха-мелла цхьаьна дӀаяздар, хилла-хилла сессеш къастийна хиларехь, цхьана гӀуллакхехь дӀахьажар хила йиш ю. Иза кофеина дӀачу хилар хӀунда долу бохург дац, кофеин юкъарна я доза хьалаяккха я тестан тӀехь дӀа йогӀуш сийлахь хилар. ВӀаший дӀаяьлла долу сийлахь хан гӀоле дӀахьаьжар дӀаяздаран жамӀашца догӀу; кофеинан талламашца гойту стимуляци хиларо сийлахь хилар хила ца деза. Watson et al., 2015 Van Dongen et al., 2003
Ма-дарра жамӀа йоккха обещани яц: хилла хиламашка кофеин ларлуш хиларан болхна тӀехь таъсир ян йиш ю, амма кхетамашца бӀаьргашца кхоллараллин болх а, тӀаьхьа йогӀу сийлахь хилар а къастийна хьажар деза. Кофеин я кхолларалла хьо массо ойланехь дика хир ду бохуш маьӀна цхьан а дӀахьажамна тӀехь дийна дац. McLellan et al., 2016 Gardiner et al., 2023
Йовза хьалххе тест хьажа
Жоп дала ханан тест
Жоп дала ханан тест лелаш, хьан юкъара хиламашкахь иштта болх хила бохург хьажа. ЖамӀаш хьажа дийнахь къастамаш нисде. Тест кофеинан дозаш дӀа ца ло, хьуна муьлха харц долу хӀума кхочуш деза хьоьга ца йоьллу.
Хаттарш
Кофе кхечу хенахь сиха хӀун дина йиш ю?
Обзорехь цхьаьна лелош, хьуна кхачарна дика хиларан миллисекунданан хьисап дац. Хьалхарчу хилам а, болх а бахьана бу. McLellan et al., 2016
Пайда йоккхина дицдар дӀаяхьара дуй?
Ларлуш хиларна лаьцна обзоре жамӀаш массо а иштта хилар дицдарна дӀа ца йо, амма Ӏадат долу хэрэглелла а, дозан къастамаш а хьажарна шеко йолу хиламаш билгалдо. Einöther et al., 2012
Кофеин сийлахь хиларна меттахӀотта йиш ю?
Болхехь сиха хилар хьалхарчу сийлахь хан кӀезиг даран кхетамаш дӀа ца йо, я тӀаьхьа сийлахь хилар дицдарна хила йиш ю. Van Dongen et al., 2003 Drake et al., 2013
Хаамийн хьасташ
- McLellan et al. (2016). Кофеинан ойланан, физически а, къахьегаман а Ӏалашонехь болхбан кхачамашна тӀехь долу таъсарш: талламан обзор.
- Einöther et al. (2012). Кофеин ларлуш хилар чӀагӀдечу хӀума санна: кхолладелла йолу ойланаш таллар.
- Gardiner et al. (2023). Кофеинан тӀаьхьарчу дехарна тӀехь болу Ӏаламат: системан таллам а, мета-анализ а.
- Van Dongen et al. (2003). ЦӀена хиъна хилан ца тоьъначу хенан йукъара хиламан бахьан: йоккха хьалха сиха ца дахаран а, йоккха хенна йоккхуш ца хиъна хиларна а тӀехь доза а, невробихевиорални функцеш а, маьӀна а, дийцаран физиологи а.
- Lim et al. (2010). Къаьстина хенна хиъна ца хилар когнитивни хӀумашна тӀехь хийцам баран мета-анализ.
- Basner et al. (2011). Уьйран гӀуллакхан гӀалаташка хьажаран тест (PVT) дийцаран хьал ца хиларна ларлуш хилар дукха яр.
- Drake et al. (2013). Дийнахь дӀа хьалахьа 0, 3, я 6 с хьалха йоьлла кофеин дийцаранна тӀехь долу таъсарш.
- Watson et al. (2015). Дика волчу бехкалоьхучунна дийца ма-дарра дийнахь хьоьжаран кхачам: Американски дийца хьажаран академин а, Дийца хьажаран талламашкахь болчу обществин а йукъара къобалвинчарна йоза.
ХӀара агӀо хьостанна хьеха: Кофеин жоп дала хананна пайда ло?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ce/answers/caffeine-and-reaction-time. CC BY 4.0.
← Кхин жоьпаш хьажа