Donkili kɔrɔ lɔnni tɔɲɔgɔn ye tulonkɛlɛya yɔrɔ majigin ye wa?

Mɔgɔ min ye amusia (donkili kɔrɔ lɔnni hakɛ dɔgɔya) kɛrɛnkɛrɛnnen fɔlɔ ye, o dantigɛli kɔnɔ, donkili kɔrɔw dɔgɔw tila kosɔn, a mɛnni dantigɛliw tun ka ɲi. O ye seko ɲɛnabɔlen ye ko fɛn fila in bɛ se ka bɔ ɲɔgɔn na. Kɛrɛnkɛrɛnnen kelen dɔrɔn don; o ma fɔ ko mɔgɔ bɛɛ min ka donkili juguya, a mɛnni bɛ ɲi walima sababu kelen de bɛ kɛ. Peretz et al., 2002

Mɔgɔ jɛkulu caman lajɛli ni dɔgɔya hakɛ lajɛli bɛ sɔrɔ ka dantigɛli fɛn wɛrɛw lajɛ. U ma mɛnni dɔgɔya jira donkili dantigɛli lajɛlen kelen na. O fana, donkili kɛlɛkɛlɛ dɔ ma kan ka mɔgɔ dɛmɛ ka miiri ko a mɛnni sɛnbɛ bɛ ɲi, sababu kɛlɛkɛlɛ in kɔnɔ a ye baara ɲɛ. Ayotte et al., 2002 Peretz et al., 2017

Semitone (donkili kɔrɔ hakɛ dɔ) jira mun?

Jateli ye 440 lajɛlen ni 2 yɔrɔ kɛrɛ cɛmancɛ dɔ la; baarakɛcogo yɛlɛma hakɛ ye 5.95% ye. O bɛ donkili hakɛ cɛmancɛ jira. O ma kɛ dantigɛliya cɛmancɛ min sɛbɛnna ka bɔ mɔgɔw lajɛli na. O fana ma fɔ donkili kelen-kelen min baara ka kan walasa mɔgɔ dɔ ka se ka a mɛn. Donkili dantigɛli baarakɛfɛnw bɛ donkili kɔrɔ ni donkili fɔrɔmuw dantigɛli cogo caman tila. Peretz et al., 2003

Donkili kɔrɔ min ka bon lɔnni bɛ donkili fɛn bɛɛ dantigɛli wa?

Ayi. Donkili fɔrɔmuw, hakilina, tɛmɛsira mɛnni ni bolokoli waati bɛ kɛ baara wɛrɛw na. Montreal Protocol bɛ yira ko mɔgɔw farali ka kan ka kɛ lajɛli caman kɔnɔ, dantigɛli kelen kelen dɔrɔn tɛ se ka a kɛ. Vuvan et al., 2017

Kuma kan, beat ni donkili bɛ kan ka kelen-kelen lajɛ

Mɔgɔ dɔ bɛ se ka fɛn yɛlɛma ni beat ye tɛmɛya, nka a kuma kan faamuyali bɛ se ka kɛ cogo wɛrɛ la. Beat-deaf lajɛli ni beat lajɛli gafe bɛ o faranfali jira. O cogo kelen na, donkili fɔli bɛ kolokolo baara fara a kan; a ma kelen ni kuma kan fila minnu lamɛnna, min ka tɛmɛlen lɔnni ye. Phillips-Silver et al., 2011 Repp et al., 2013

Mun na intɛrinɛti kɛlɛ dɔrɔn tɛ se ka bɛɛ lajɛ?

Kɛcogo fɔli, kan bɔcogo, kɔlɔsili ni kuma kan faranfa kɛcogo kɛrɛnkɛrɛnnen bɛna ni dantigɛli hakɛ kɛlɛma. Yɛrɛ lajɛli fɛɛrɛ bɛ lajɛli caman ɲini, intɛrinɛti baara kelen tɛmɛ. Kɛlɛ in tɛ se ka tulon kuma kan lajɛli kɛrɛnkɛrɛnnen di, hali ni a bɛ kuma kan hakɛ kɛrɛnkɛrɛnnenw fɔ. Vuvan et al., 2017 Peretz et al., 2003

Mɔgɔ kelen dantigɛli hakɛ ka jate ka dafa, seereya fana ka kan. Baara surun dɔ bɛ se ka fɛɛrɛ dɔ jira, nka a tɛna se ka mɔgɔ kelen tigɛ ni hakɛ dafalen ye. Reliability-paradox ko bɛna jateminɛli kɔlɔsi; a tɛ fɔ ko donkili dantigɛliw bɛɛ tɛ kɛɲɛ. Hedge et al., 2017

I bɛ se ka mun kɛ ni faranfali in ye, a kɛcogo ɲɛnama la?

Fɔ tɔɔrɔ in kɛrɛnkɛrɛnnen: kuma kan dɔgɔman lamɛn, donkili kɔrɔ yɛlɛma lɔn, donkili hakilina mara, walima beat ta yɛrɛ ye fɛn yɛrɛyɛrɛw ye. Kɛlɛ hakɛ bɛ se ka ɲininkali dɔ labɛn, nka a tɛ se ka a sababu kɛnɛya yɔrɔ lɔn. Ni tɔɔrɔ ye tulon kuma kan na, donkili kɛlɛ hakɛ tɛ lajɛli ye min bɛ o jaabi. Peretz et al., 2002 Vuvan et al., 2017

Seereya minnu lajɛra, olu ma se ka mɔgɔ kelen ka kɛnɛya ko tigɛ demi-ton jira, prevalans hakɛ, walima intɛrinɛti kɛlɛ hakɛ dɔgɔman kan. U nafa ye ko ka tulon ni donkili lɔnni yɛrɛyɛrɛw kelen-kelen to, miirili la ni lajɛli na. Peretz et al., 2017 Peretz et al., 2003