Jira nataw ni nimɔrɔw
| Lajɛli kɔnɔ fɔlen | Jaabi | Dɔnniya lajɛli |
|---|---|---|
| Hirai ka Angilɛkan kalandenw, kalanfaamuya ka ɲɛ jamaaban | 139 WPM | Jaabi ɲuman di ka tɛmɛ 75% ɲininkaliw la |
| Lajɛli kelen kɔnɔ jamaaban wɛrɛ | 61 WPM | Kalanfaamuya cogo wɛrɛ |
| Holandi–Angilɛkan ɲɔgɔn-falen novel lajɛli | L2 la ka dɔgɔya 17% | Jamaaban ni baara dɔrɔn |
Nin ɲinaw fɔra lajɛli kɔnɔ, yɔrɔ min na a ye kan wɛrɛw kalanw fɔ. Lajɛli bɛ a fɔ ko novel lajɛli kunnafoniw ma se ka WPM daɲɛ minnu bɛ se ka jate ka ɲɔgɔn sɔrɔ. O lajɛliya ka nafa ka bon: 17% kana kɛ cɛnimisɛn ye kalan L2 kalanden bɛɛ na. Brysbaert, 2019
Mun na kuma lɔnni ka bon L2 tɔgɔ ye
Kan wɛrɛ dɔnniya bɛ daɲɛw kunnafoni minnu bɛ sɛgɛsɛgɛ cogo yɛlɛma, ka daɲɛw ka tɛmɛcogo fana lajɛ. Whitford ni Titone ka lajɛli ye nin ko ɲɛfɔra, u ye yeli ɲɛnamaw lajɛ kalan kɔnɔ. O la, mɔgɔ fila minnu ka kan fɔlɔ ni kan filanan kelen ye, u bɛ se ka kalan baara kɛ cogo wɛrɛw la, sababu u ka kan kɛcogo ni u ka lɔnniya tɛ kelen ye. Whitford et al., 2012
Daɲɛ lɔnni fana bɛ nin kunnafoniw cɛ. Daɲɛ lɔnni ɲɛsin kalanden ka daɲɛ minnu lɔn ka bonni kelen na, kalan dɔ kɔnɔ; daɲɛ jateminɛw bɛ yɛlɛma, daɲɛfɔlɔw, daɲɛ kelenw walima daɲɛ jɛɲɔgɔnw jateminɛcogo la. Daɲɛ jatedon dɔrɔn tɛ se ka kalan kɛsɛkɛsɛya kalanden bɛɛ kalan kɔnɔ fɔ. Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016
Mun na WPM tɛ se ka kanw jate ɲɔgɔn na
Kanw ka daɲɛ sɛbɛnnen jate tɛ kelen, wa daɲɛ jate kelen tɛ daɲɛya kelen di kanw bɛɛ la. Daɲɛ janya, daɲɛ jɛɲɔgɔn ni sɛbɛnni cogo bɛ kunnafoni jateminɛcogo yɛlɛma. O la, kalan waati ni yeli ɲɛnamaw lajɛliw tɛ se ka a fɔ ko WPM dɔgɔya kan wɛrɛ la ye hakili dɔgɔya walima miirili kɛsɛkɛsɛya dɔgɔya ye. Brysbaert, 2019 CLIFTON et al., 2015
Munw bɛ a yɛrɛma?
Kalan dɔgɔtɔya ni baara ɲɛfɔli bɛ jaabi yɛlɛma
Mɔgɔ ka kalan ka ɲɛsin ɲɛnajɛma, kalan walima kunnafoni dɔ yɔrɔ yɛrɛ lajɛli ma, nin baara tɛ kelen ye. Yeli ɲɛnamaw lajɛli bɛ daɲɛ dɔgɔtɔya ni kalanfaamuya ɲininiw bɛ yeli lajɛcogo na cogo fɔ. Masala mɔgɔ min bɛ lɔn ani kalan kunnafoniya dɔgɔtɔgɔ tɛ se ka kɛ jateminɛ kelen ye kalan kɛsɛkɛsɛya kelen kama. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015
Daɲɛw lajɛkokura bɛ se ka kalanden dɛmɛ ka kalan faamuya. Sɛgɛsɛgɛliw bɛ a jira ko kalan ka kokura tuma min na a gɛlɛya kalanfaamuya la, o bɛ kɔlɔsili ka bɔra ka bɔ kalanden kɔnɔ. O bɛ hakili jigin ko, L2 la, kalan waati dɔgɔ dɔgɔ walima segin ka kalan tɛ baarakɛcogo jugu ye tuma bɛɛ. Waati dɔ bɛ se ka nafa sɔrɔ faamuyali la. Schotter et al., 2014
A bɛ se ka cɛnimisɛn dɔgɔya ka baara kɛ?
Lajɛliw bɛ kan kɛcogo ni daɲɛw lɔnniya kɛsɛkɛsɛya nafaw jira, nka u ma se ka lɔgɔkun jate kelen fɔ min na mɔgɔ bɛ se ka kan fɔlɔ kalan kɛsɛkɛsɛya sɔrɔ. Walasa ka kuma nin lajɛliw ka jaabiw lajɛ, u tɛ se ka kɛ cɛnamɔgɔya ni cɛya ɲɛfɔli ye. Ka ɲɛfɛko lajɛ, baara kan na ni kan ye min bɛ se ka ɲɔgɔn cɛ. Rayner et al., 2016 Whitford et al., 2012
Kalan ɲɛnamaya dɔ ta, i faamuya ɲininkaliw jaabi, ani i jate waatiw, kan ni baara lajɛli kɛ. Kalan dɔgɔtɔgɔ kalan ka tɛmɛ ka ɲɛ, nka o dɔrɔn ma jira ko kalan se ka bonna o ɲɔgɔn na kalan gɛlɛman la. Ka jateminɛ ka nafa sɔrɔ, kalan gɛlɛya ni baara ɲɛsinan bɛ se ka ɲɔgɔn cɛ dɔɔnin. Brysbaert, 2019 Nation, 2006
A ka ɲɛ fɔli ye cɛnimisɛn minnu bɛ se ka kɛ, a tɛ jateminɛ kelen ye. 139, 61 ni 17% lajɛli jaabiw bɛ jira ko mɔgɔ jamaaban ni baara cogo ka nafa ka bon. U ka dɛmɛ ka yɛlɛma lajɛ, walasa ka kalanden bɛɛ ɲɛsin jateminɛ kelen kura ma. Brysbaert, 2019
I ka testu baara kɛcogo fɔlɔ min bɛ ɲɔgɔn na
Kalan kɛsɛkɛsɛ dantigɛli
Kalan kɛsɛkɛsɛ dantigɛli kɛ kan dɔ la min na i bɛ kuma ni kalan faamuya ɲininkaliw jaabi. Kan caman jaabiw lajɛ ka bɔ ɲɔgɔn na. Angilɛkan lajɛli kunnafoniw bɛ dɛmɛ ka kunnafoni sɔrɔ, a tɛ yɛlɛma ye i ka kan lɔnniya walima IQ kama.
ɲininkali dafɛw
Nin ye kɛ ni L2 la kalan kɛsɛkɛsɛya fila ka dɔgɔya wa?
Nin lajɛliw ma fɔ ko mɔgɔ kelen ka teliya hakɛ dɔ ye kɔlɔlɔ ye. Kan lɔnni, sɛbɛnni gɛlɛya ani baara kun bɛɛ bɛ yɛlɛma kosɛbɛ; o kosɔn, u tɛ se ka nin ko fɔ. Brysbaert, 2019
N bɛ se ka Angilɛkan WPM ni kan wɛrɛ WPM ɲɔgɔn na wa?
I ka kanw ka sɛbɛnni jatedon ni daɲɛ kelenw kunnafoniw lajɛ. WPM jate dɔrɔn tɛ kanw bɛɛ ɲɔgɔn na ka cɛ. Brysbaert, 2019
N ka kan ka n yɛrɛ bali ka kalan kokura wa?
Kokura bɛ faamuya juguya tuma bɛɛ ko la, o ma kan ka a fɔ. Kalan kokura bɛ se ka faamuya dɛmɛ; o fana ka kan ka lajɛ kalan kɛsɛkɛsɛya fɛ. Schotter et al., 2014
Lajɛli kunnafoniw
- Brysbaert (2019). An bɛ daɲɛ joli kalan miniti kelen kɔnɔ? Kalan kɛsɛkɛsɛya lajɛli ni dantigɛli.
- Rayner et al. (2016). Kalan caman, waati dɔgɔ.
- Rayner (1998). Kalan ni kunnafoniw sɛgɛsɛgɛli la yeli ɲɛnamaw: sɛgɛsɛgɛli san 20.
- CLIFTON et al. (2015). Kalan ni kunnafoniw sɛgɛsɛgɛli la yeli ɲɛnamaw: Keith Rayner ka san 40 baara.
- Whitford et al. (2012). Kan filanan kɛcogo bɛ kan fɔlɔ ni kan filanan ka daɲɛ jate nafaw yɛlɛma: Yeli ɲɛnamaw jateminɛ kalan kɔnɔ.
- Nation (2006). Daɲɛ joli ka kan ka dɔn kalan ni lamɛnni kama?.
- Schotter et al. (2014). I kana daɲɛ min kalan kokura dɔrɔn la, o la dannaya.
- Brysbaert et al. (2016). An bɛ daɲɛ joli lɔn? Daɲɛ jate jateminɛya, daɲɛ kɔrɔɲɛfɛnw, kan lamɛnni cogow ni mɔgɔ ka si jate fɛ.
Ɲɛ nin jira i ka bɔyɔrɔ ye: Kan filanan na kalan teliya dɔɔya joli ye?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/bm/answers/reading-speed-in-a-second-language. CC BY 4.0.
← Jaabi wɛrɛw lajɛ