Jira nataw ni nimɔrɔw
| Misali | Mun bɛ yɛlɛma | Mun ma bɔ o la |
|---|---|---|
| Lakanɛnin 12 lajɛ jɔkulu 4 kɔnɔ, jɔkulu kelen bɛɛ la lakanɛnin 3 | A hakili-sɛbɛnni bɛ kɛ jɔkulu-jɔkulu | Mɔgɔ bɛɛ bɛ se ka cɛsirali in hakili la |
| Ka cɛsirali dɔ lajɛ ka a lɔn | Lɔnni min bɛ yen tuma min na, o bɛ dɛmɛ sɛbɛnni baara la | Lakanɛnin bɛɛ ye yɔrɔ danma kelen ye |
| Nimɔrɔ 7 ka taa 79 ma, kalan kɛlen kɔfɛ | Nimɔrɔ hakilina min kalan ka sɔrɔ | Fɛn 79 hakili-latɔɔrɔ kapasite bɛɛ ye |
Fila fɔlɔ ye jɔkulu misali ye, a ma kɛ kapasite dantigɛli ye. Saba laban ye kalan fanga kɛlen fɔlɔ ye. Kalan in na, mɔgɔ in ka lɔnni baara waatiw kɔrɔ ni sɔrɔcogo labɛlen dɔ dɛmɛla. Kalan sɛbɛnni bɛ fɔ fana ko, tuma min na kunnafoniko yɛlɛmana ka kɛ konsonantiw ye, kalan in ma bɔ yen; o ye fɛn kɛrɛnkɛrɛnnen ye min ka kan ka dɔn ka nimɔrɔw lajɛli kabakoya in kɔrɔfa. Ericsson et al., 1980
Jɔkulu kelen ye mun ye?
Jɔkulu kelen ye kunnafoniko min sɛbɛnna hakili la ye, a ma kan ka kɛ harafi yelenw hakɛ dantigɛlen ye. A nafaw bɛ baara kɛ ni kalan-kɛla ka mun dɔn kaban ni cɛsirali labɛn cogo ye. Miller ka kuma dɔ yɛlɛmani kan, ni Mathy ni Feldman ka baara kunnafoniko dɔ la dɔgɔyali kan, u bɛ jira mun na item hakɛ kelen-kelen dɔrɔn bɛ se ka tɛgɛlenya jira ni cɛsiraliw lajɛcogo yɛlɛmana. Miller, 1956 Mathy et al., 2012
Cowan ka hakili kapasite dɔgɔman ka fɔcogo bɛ kɔrɔta kan, ni dantigɛliw minnu bɛ kalan lajɛli ni lɔnni kɔrɔlenw na. Mɔgɔ min bɛ jɔkulu kɔrɔtalenw baara kɛ ni nimɔrɔw jogoɲɛnajɛ la, o ma kan ka kɛ ka baara kɛ dantigɛli inw kɔnɔ. Jaabi fila inw ma kan ka kɛ ɲɔgɔn jɔgɔrɔ, sababu u bɛ fɛn jɔkulu ye, ni baara fɛɛrɛ minnu bɛ se ka baara kɛ, olu yɛlɛmana. Cowan, 2001
Jɔkulu lajɛli ni tɔgɔsili ye kelen ye wa?
Tɔgɔsili bɛ kunnafoniko mara ka a kɛ kɔrɔta la; jɔkulu lajɛli bɛ kunnafoniko sɛbɛnni wala labɛnni cogo yɛlɛma. U bɛ se ka baara kɛ ɲɔgɔn fɛ, nka u ma kɛ baara kelen ye. Hakili-kalan miirili bɛ kunnafoniko mara waati dɔɔnin kɔnɔ ka a bɔ kunnafoniko ɲɛfɛta dɔw ni lɔnni kɔrɔlen dɛmɛli la. Baddeley, 2012
Munw bɛ a yɛrɛma?
I ka kan ka ɲɛtaa hakɛ joli makɔnɔ?
7 ka taa 79 ma ka bɔli ye kalan kɛrɛnkɛrɛnnen fanga la kɛlen dɔ ye, a ma kɛ baarakɛla bɛɛ sababu hakɛ ye walima kalan-cogo ye ka di mɔgɔ bɛɛ ma. A bɛ jira ko kalan-kɛlen labɛnni bɛ se ka dantigɛli jaabi yɛlɛma kosɛbɛ, nka a ma dɛmɛ mɔgɔ kelen ka span min bɛ se ka sɔrɔ kɔfɛ dɔn. Fɛn kura wɛrɛw kan ka bɔli tɛgɛlenya ye fɛn nafama ye cogo kelen na ni rekord in ye. Ericsson et al., 1980
Span dantigɛli sɛbɛnnenw bɛ taama fana ni dantigɛli laban-sɔrɔcogo ye. Kun kɔrɔkɔrɔya dɔgɔman kunnafoniko kalanba kɔnɔ, span min sɔrɔra ka taa a bɛɛ la, ni span kɔrɔkɔrɔ dantigɛli, u bɔra jaabi wɛrɛw la mɔgɔ kelenw na. O la, fɛɛrɛ fila lajɛli bɛ se ka kɛ ni kunnafoniko-dɔnni ni jaabi hakɛ kelen ye, nka a kana sɔrɔda kelen dɔɔnin ni dantigɛli wɛrɛcogo la sɔrɔda dɔgɔman lajɛ ɲɔgɔn fɛ. Woods et al., 2010
Mun ka kan ka kɛ?
I bɛ se ka lajɛli dɔɔnin kɛ i yɛrɛ fɛ: latigɛ ko i bɛ nimɔrɔw lajɛ jɔkulu kɔnɔ wa, baara kelen kɛta i ka tɛmɛna bɛɛ la, ani sɛbɛn ko fɛn min yɛlɛmana ni i ka fɛɛrɛ kura dɔ fɔlɔ. Kɔnɔkowara dɔgɔyali kan ka kalan ye cɛsirali labɛnni nafaw jira; a ma jira ko jɔkulu hakɛ kelen ye mɔgɔ bɛɛ ta ye, walima ko miirili-fɛɛrɛ dɔ bɛ dɛmɛ cɛsirali bɛɛ la. Mathy et al., 2012
Kunnafoniko min ma dɔn kaban baara kɛ ka lajɛ ko fɛɛrɛ dɔ bɛ se ka baara kɛ kalan misali hakili la mara kɔfɛ. Span fɛɛrɛw kan ka kalan bɛ kuma ko, i ka dantigɛli cogo ni fɛn min bɛ lajɛ, olu ka kan ka ɲɔgɔn sɔrɔ. Lɔnni kalan kɛlen bɛ nafɔ, nka o ka kan ka fɔ ko kalan-kɛlen dɔ ye, a kana yɛlɛma ka kɛ kapasite bɛɛ lajɛlen yiriwa ye. Conway et al., 2005
A laban na, nimɔrɔ-jɔkulu jaabi ni n-back lajɛli hakɛ wala IQ hakɛ yɛlɛmani dɔnnen dɔ tɛ yen. Sɛbɛnni bɛɛ lajɛli min bɛ span ni n-back ɲɔgɔnna, o bɛ jira fana ko lajɛliw minnu bɛ taama hakili-kalan tɔgɔ kelen kɔnɔ, olu ma kɛ kelen ye. Redick et al., 2013
I ka testu baara kɛcogo fɔlɔ min bɛ ɲɔgɔn na
Nimɔrɔw hakilina dantigɛli
Kɛ nimɔrɔw hakilina dantigɛli, ani sɛbɛn ni i ka nimɔrɔw lajɛ jɔkulu cogo. Ni i bɛ fɛɛrɛw lajɛ ɲɔgɔn fɛ, kunnafoniko yelenni ni jaabi dantigɛli cogo mara kelen na. Jaabi ka ɲɛ kojugu bɛ jira ko i hakili bɛ nimɔrɔw sɔrɔli kɛ ɲɛ ni sago inw kɔnɔ; a ma jira ko i ka dɔnniya bɛɛ kapasite bɛɛ yiriwa.
ɲininkali dafɛw
Jɔkulu lajɛli bɛ hakili-yɔrɔ hakɛ yiriwa wa?
A bɛ se ka kunnafoniko min bɛ jira jɔkulu kelen kɔnɔ, o yɛlɛma. Jaabiw bɛ jira ko a ma kan ka kɛ ko hakili-yɔrɔ dantigɛlen bɛɛ yiriwa hakɛ kelen na. Cowan, 2001 Mathy et al., 2012
N bɛ se ka nimɔrɔ 79 sɔrɔ hakili la wa?
Jaabi fɔlɔ ye mɔgɔ kelen kalan kɛlen fanga la ye; a ma kɛ sɔrɔda ɲɔgɔnna ye walima duguma fɔli ye. Ericsson et al., 1980
Mun na nimɔrɔ dɔnnenw bɛ ɲɛ kosɛbɛ?
Lɔnni min bɛ mɔgɔ fɛ kaban bɛ se ka dɛmɛ cɛsirali sɛbɛnni kura la ni a sɔrɔli la. O ye fɛn dɔ ye min jɔkulu lajɛli kalan bɛ lajɛ. Miller, 1956 Mathy et al., 2012
Lajɛli kunnafoniw
- Woods et al. (2010). Hakili waati dɔɔnin kunna kuma nimɔrɔ span dantigɛli ɲɛtaa.
- Cowan (2001). Nimɔrɔ 4 kɔrɔkɔrɔ hakili waati dɔɔnin kɔnɔ: hakili ka kunnafoniko mara kapasite lajɛli kura.
- Miller (1956). Nimɔrɔ 7, ni 2 ka fara o kan wala ka bɔ o la: an ka kunnafoniko sɛgɛsɛgɛ kapasite dantigɛliw.
- Baddeley (2012). Hakili baara: miiriliw, modɛliw ni ɲɔgɔnyɛlɛmaw.
- Conway et al. (2005). Hakili-span baara dantigɛliw: fɛɛrɛ lajɛli ni baarakɛla ka kɛlɛta.
- Redick et al. (2013). Span ni n-back dantigɛliw hakili baara la: sɛbɛnni bɛɛ lajɛli.
- Ericsson et al. (1980). Hakili baara dɔ kalan.
- Mathy et al. (2012). Nimɔrɔw minnu bɛ se ka kɛ kabakoya ye, kabakoya bɛ mun na? Hakili waati dɔɔnin kɔnɔ jɔkulu lajɛli ni kunnafoniko dɔgɔyali.
Ɲɛ nin jira i ka bɔyɔrɔ ye: Nimɔrɔw jɔkulu kelenw la lajɛli bɛ i dɛmɛ waati janya ka nimɔrɔ caman hakili la cogo di?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/bm/answers/chunking-and-number-memory. CC BY 4.0.
← Jaabi wɛrɛw lajɛ