Ihe akaebe na ọnụọgụgụ ndị bụ isi
| Ọmụmaatụ | Ihe na-agbanwe | Ihe na-esiteghị na ya |
|---|---|---|
| Ịchịkọta ọnụọgụgụ 12 n'ìgwè 4, nke ọ bụla nwere ọnụọgụgụ 3 | Ihe nnọchite anya na-aghọ nke a chịkọtara n'ìgwè | Onye ọ bụla nwere ike icheta usoro ahụ |
| Ịmata ụkpụrụ a maara nke ọma | Ihe ọmụma dị adị nwere ike ibelata ihe ndị achọrọ iji tinye ozi n'uche | Akara ọ bụla nwere oghere kwụụrụ onwe ya |
| Ọmụmaatụ 7 ruo 79 ọnụọgụgụ e zụrụ azụ | Ncheta ọnụọgụgụ a na-eme mmega ahụ nke ukwuu | Ikike ncheta ọrụ izugbe nke ihe 79 |
Ahịrị mbụ bụ ihe atụ nke ịchịkọta n'ìgwè, ọ bụghị ikike e tụtụrụ. Nke atọ bụ ọmụmaatụ mbụ nke mmega ahụ siri ike. N'ọmụmụ ahụ, onye sonyere jiri ihe ọmụma banyere oge ịgba ọsọ na usoro iweghachi ihe ahaziri ahazi. Akwụkwọ ahụ na-akọkwa enweghị mbufe mgbe ihe ahụ gbanwere gaa na mkpụrụ okwu ndị na-abụghị ụdaume, nke dị mkpa maka ịkọwa nsonaazụ ọnụọgụgụ dị ịtụnanya ahụ. Ericsson et al., 1980
Gịnị bụ nkeji a chịkọtara?
Nkeji a chịkọtara bụ nkeji ozi a kọwara, ọ pụghị ịbụ ọnụọgụgụ nke mkpụrụ akara a na-ahụ anya kwụsịrị. Ọdịmma ya na-adabere n'ihe onye na-amụ ihe mabu na otú e si hazie usoro ahụ. Mkparịta ụka Miller banyere ịhazigharị ozi na ọrụ Mathy na Feldman banyere ịdakọta ozi abụọ na-egosi ihe mere ọnụọgụgụ ihe ndị e depụtara na mbụ nwere ike ịduhie mgbe nhazi dị iche. Miller, 1956 Mathy et al., 2012
Nkọwa Cowan banyere ikike nke nta na-enyocha ọnọdụ ndị na-egbochi ịkwughachi ihe n'uche na ihe ọmụma ogologo oge. Onye na-eji ìgwè ndị nwere nzube n'egwuregwu ọnụọgụgụ nkịtị adịghị arụ ọrụ n'okpuru mgbochi ndị ahụ. Nsonaazụ abụọ ahụ ekwesịghị imegiderịta onwe ha n'ihi na nkeji ha na usoro ekwenyere ha dị iche. Cowan, 2001
Ịchịkọta ihe n'ìgwè ọ na-abụ otu ihe na ikwughachi ya?
Ịkwughachi ihe n'uche na-eme ka ihe ahụ na-anọgide na-arụ ọrụ; ịchịkọta n'ìgwè na-agbanwe otú e si anọchite anya ihe ma ọ bụ otú e si ahazi ya. Ha nwere ike ịrụ ọrụ ọnụ, ma ha abụghị otu ọrụ. Ozizi ncheta ọrụ na-ekewapụ nchekwa nwa oge site n'usoro njikwa ndị ọzọ na site na ntinye aka nke ihe ọmụma ogologo oge. Baddeley, 2012
Gịnị na-emetụta ya?
Mmelite ole ka ị kwesịrị ịtụ anya?
Nsonaazụ 7 ruo 79 bụ otu ọmụmaatụ mmega ahụ siri ike n'ụzọ pụrụ iche, ọ bụghị mmetụta nkezi nke usoro nnwale ma ọ bụ usoro ọzụzụ maka onye ọ bụla. Ọ na-enye ihe akaebe na nhazi a mụtara nwere ike ịgbanwe akara ọrụ nke ukwuu, ebe ọ na-enye ntọala dị nta maka ịkọ ogologo ncheta mmadụ n'ikpeazụ. Enweghị mbufe sara mbara dị mkpa dịka ndekọ ahụ n'onwe ya. Ericsson et al., 1980
Akara ogologo ncheta ndị e bipụtara na-adaberekwa n'ụkpụrụ nkwụsị. N'ọmụmụ ihe nnukwu banyere ịnụ ihe, ogologo ncheta kachasị ruo na ogologo ncheta ọdịnala nyere nkezi dị iche n'otu ndị sonyere ahụ. Ya mere, ntụnyere usoro ga-edebe otú e si egosi ihe na otú e si enye akara ka ha guzosie ike, kama ịgwakọta ihe ịga nke ọma kachasị dịpụrụ adịpụ na ntọala e tụrụ n'ụzọ dị iche. Woods et al., 2010
Gịnị bụ ihe ezi uche dị na ya ịnwale?
Maka ntụnyere nkịtị, kpebie ma ị ga-achịkọta ọnụọgụgụ n'ìgwè, jiri otu usoro n'oge nnwale ndị yiri ya, ma dekọọ mgbanwe ahụ ma ọ bụrụ na ị nakwere usoro ọhụrụ. Nnyocha banyere ịdakọta ozi na-akwado ọrụ nhazi; ọ naghị akwado nha ịchịkọta n'ìgwè zuru ụwa ọnụ ma ọ bụ kwe nkwa na otu usoro ncheta ga-enyere usoro ọ bụla aka. Mathy et al., 2012
Jiri ihe ị na-amaghị nke ọma mgbe ị na-ekpebi ma usoro ọ na-arụ ọrụ karịa otu ọmụmaatụ echetara echeta. Nnyocha banyere usoro ogologo ncheta na-emesi ike ijikọ usoro ahụ na ihe a na-atụ. Nkà a mụtara bara uru, ma ekwesịrị ịkọwa ya dịka nkà ahụ kama ịkpọgharị ya dịka mmụba ikike zuru ụwa ọnụ. Conway et al., 2005
N'ikpeazụ, ọ nweghị ngbanwe a kwadoro site n'akara ọnụọgụgụ e chịkọtara n'ìgwè gaa n'ọkwa n-back ma ọ bụ IQ. Nnyocha meta nke tụnyere ogologo ncheta na n-back gosiri na ọbụna ọrụ ndị nwere otu akara ncheta ọrụ enweghị ike ịgbanwe agbanwe. Redick et al., 2013
Nwaa nnwale n'efu metụtara ya
Nnwale ncheta ọnụọgụgụ
Nwaa nnwale ncheta ọnụọgụgụ ma dekọọ usoro ị na-achịkọta ihe n'ìgwè. Ọ bụrụ na ị na-atụnyere usoro dị iche iche, debe otú e si egosi ihe na ụkpụrụ inye akara ka ha ghara ịgbanwe. Akara dị elu na-egosi ncheta ka mma n'ọnọdụ ndị ahụ; ọ naghị ekwenye mmụba izugbe n'ọgụgụ isi.
Ajụjụ ndị a na-ajụkarị
Ịchịkọta ihe n'ìgwè ọ na-abawanye ọnụọgụgụ oghere ncheta?
Ọ nwere ike ịgbanwe ozi nke otu nkeji na-anọchite anya ya. Ihe akaebe ahụ achọghị ka ọ gbasaa nha nke ọnụọgụgụ oghere izugbe a kapịrị ọnụ. Cowan, 2001 Mathy et al., 2012
M ga-eru ọnụọgụgụ 79?
Nsonaazụ mbụ bụ otu onye sonyere zụrụ azụ nke ukwuu, ọ bụghị nsonaazụ a na-ahụkarị ma ọ bụ nkwa. Ericsson et al., 1980
Gịnị kpatara ọnụọgụgụ ndị a maara nke ọma ji adị mfe?
Ihe ọmụma dị adị nwere ike inyere aka ịhazigharị na iweghachi usoro. Nke ahụ bụ akụkụ nke ihe nnyocha banyere ịchịkọta n'ìgwè na-enyocha. Miller, 1956 Mathy et al., 2012
Ebe mmalite
- Woods et al. (2010). Imelite nyocha ogologo ncheta ọnụọgụgụ maka ncheta okwu nwa oge.
- Cowan (2001). Ọnụọgụgụ ebube 4 na ncheta nwa oge: Ntụleghachi nke ikike nchekwa uche.
- Miller (1956). Ọnụọgụgụ ebube asaa, gbakwunyere ma ọ bụ wepụ abụọ: Ụfọdụ oke n'ikike anyị nwere ịhazi ozi..
- Baddeley (2012). Ncheta Ọrụ: Echiche, Ụdị na Esemokwu.
- Conway et al. (2005). Ọrụ ogologo ncheta ọrụ: Ntụleghachi usoro na ntuziaka onye ọrụ.
- Redick et al. (2013). Ntụle ogologo ncheta dị mgbagwoju anya na n-back nke ncheta ọrụ: Nnyocha meta.
- Ericsson et al. (1980). Inweta nkà ncheta.
- Mathy et al. (2012). Gịnị dị ebube banyere ọnụọgụgụ ebube? Ịchịkọta n'ìgwè na ịdakọta ozi na ncheta nwa oge.